Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bakım borçlusunun bir kişiye yaşamı boyunca bakmayı; bakım alacaklısının da malvarlığı değeri devretmeyi üstlendiği sözleşmedir. Türk Borçlar Kanunu’nun 611 ve devamı maddeleri bu sözleşmeyi düzenler.
Sözleşmenin Tarafları ve Borçları
Bakım borçlusu; barınma, beslenme, sağlık, kişisel bakım ve gözetim ihtiyaçlarını sözleşmeye uygun biçimde karşılar. Bakım alacaklısı ise taşınmaz, para veya başka bir malvarlığı değerini devreder ya da devretmeyi taahhüt eder.
Taraflar bakımın kapsamını açıkça yazmalıdır. Aynı evde yaşama, sağlık giderleri, yardımcı personel, aylık ödeme ve cenaze giderleri gibi konular belirsiz kalmamalıdır.
Şekil Şartı Nedir?
Kanun, sözleşmenin miras sözleşmesi şeklinde yapılmasını arar. Bu nedenle resmî şekil ve tanık koşulları önem taşır. Bununla birlikte bakım borçlusu devletçe tanınmış bir bakım kurumuysa kanun özel şekil kuralları uygular.
Ayrıca taraflar taşınmaz devri için tapu işlemini tamamlar. Sadece adi yazılı belge veya sözlü anlaşma çoğu durumda beklenen hukuki güvenceyi sağlamaz.
Tapu Devrinin Zamanı
Taraflar taşınmazı sözleşmeyle birlikte devreder. Ayrıca ölümden sonra geçişi amaçlayan farklı bir yapı kurabilirler. Seçilen model, sözleşmenin hukuki niteliğini ve dava taleplerini değiştirir.
Tapuda devrin “ölünceye kadar bakma sözleşmesi” olarak gösterilmesi, işlem amacının doğru kayıt altına alınması bakımından önemlidir. Bakım alacaklısı kanuni ipotek hakkını da değerlendirmelidir.
Bakım Borcunun Kapsamı
Ayrıca bakım borcu yalnızca para ödemekten ibaret değildir. Tarafların yaşam koşulları, yaşı, sağlığı ve sosyal durumu bakımın kapsamını belirler. Bakım borçlusu güvenli barınma, uygun beslenme, sağlık desteği ve insani ilgiyi sağlamalıdır.
Bakım alacaklısı da sözleşmenin yürütülmesini imkânsızlaştıracak davranışlardan kaçınmalıdır. Mahkeme kusur, birlikte yaşam şartları ve fiilî bakım süresini birlikte inceler.
Sözleşmenin Fesih Nedenleri
Öte yandan edimler arasındaki ciddi oransızlık veya sözleşmenin devamını çekilmez hâle getiren nedenler fesih talebi doğurur. Bakımın hiç verilmemesi, kötü muamele veya güven ilişkisinin ağır biçimde bozulması özellikle önem taşır.
Mahkeme bazı durumlarda sözleşmeyi sona erdirmek yerine ömür boyu gelir bağlar. Somut olay ve tarafların kusuru sonucu etkiler.
Muris Muvazaası İddiası
Bunun yanında mirasçılar bazen sözleşmenin gerçek bakım amacı taşımadığını ve mirastan mal kaçırmak için yapıldığını ileri sürer. Mahkeme bakım ihtiyacını, tarafların ilişkisini, devredilen malın değerini ve fiilî bakımın varlığını araştırır.
Bakım karşılığında yapılan gerçek bir devir sırf diğer mirasçıların payı azaldı diye otomatik olarak geçersiz olmaz. Ancak görünüşteki sözleşme bağışı gizliyorsa mirasçılar muris muvazaası iddiası ileri sürer.
Tenkis Davasıyla İlişkisi
Sonuç olarak gerçek ve ivazlı bir bakım sözleşmesi kural olarak bağış değildir. Buna rağmen işlem karşılıksız bir bölüm içeriyorsa veya saklı payı ihlal amacı taşıyorsa mirasçı tenkis talep eder.
Saklı pay hesabı için tenkis davası rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Gerekli Belgeler
- Tarafların kimlik ve nüfus kayıtları,
- Sağlık ve bakım ihtiyacını gösteren belgeler,
- Taşınmaz tapu kaydı ve değer bilgisi,
- Bakımın kapsamını gösteren ayrıntılı sözleşme,
- Ödeme, sağlık ve bakım gideri belgeleri,
- Tanık ve yazışma bilgileri.
Sık Sorulan Sorular
Mirasçı bakım borçlusu olur mu?
Evet. Evet. Mirasbırakan bir mirasçıyla da sözleşme yapar. Ancak işlem miras payı ve muvazaa iddiaları bakımından dikkatle düzenlenmelidir.
Bakım yapılmazsa tapu geri alınır mı?
Koşulları varsa fesih, tapu iptali ve tescil veya tazminat talebi gündeme gelir. Davacı talebini sözleşme ve tapu kaydına göre belirler.
Mirasçılar ölümden sonra itiraz eder mi?
Mirasçılar muvazaa, şekil, ehliyet veya sözleşmeye aykırılık iddiasını uygun dava yoluyla ileri sürer.
Sonuç
Sonuç olarak ölünceye kadar bakma sözleşmesi hazırlanırken bakımın kapsamı, taşınmaz devri, fesih ve ispat koşulları açıkça düzenlenmelidir. Genel miras değerlendirmesi için İstanbul miras avukatı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi sunar. Sözleşme ve tapu kaydı somut dosyada ayrıca incelenmelidir.
