Borç ödenmemesi dolandırıcılık suçunu her zaman oluşturmaz. Bir kişi gerçekten borç almış ancak sonradan ödeme gücünü kaybetmişse uyuşmazlık kural olarak icra ve alacak davası yoluyla çözülür. Dolandırıcılık için borç alınırken hileli davranışla karşı tarafın aldatılması gerekir.

Borç ödenmemesi dolandırıcılık suçu mudur?

Tek başına hayır. Ceza hukuku, her sözleşme ihlalini veya ödenmeyen borcu suç saymaz. Savcılık, kişinin en başından beri ödeme niyeti bulunup bulunmadığını ve para alınırken hangi hilelerin kullanıldığını araştırır.

“Ödeyeceğim” deyip vadesinde ödememek tek başına yeterli değildir. Sahte belge, gerçek olmayan şirket, başkasına ait malı teminat gösterme veya kurgu yatırım vaadi gibi ek hileler varsa ceza sorumluluğu gündeme gelebilir.

Hukuki borç ile dolandırıcılık nasıl ayrılır?

Gerçek bir ticaret veya ödünç ilişkisi kurulmuş, taraflar bir süre sözleşmeye uygun davranmışsa sonradan ödeme yapılmaması çoğunlukla hukuk uyuşmazlığıdır. Dolandırıcılıkta ise fail, mağduru başlangıçtan itibaren kandıran nitelikli bir düzen kurar.

• Gerçek borç ilişkisi: Para alınır, borç kabul edilir fakat ödeme gecikir.
• Dolandırıcılık şüphesi: Para alınırken sahte kimlik, belge veya olay kullanılır.
• Gerçek ticaret: Ürün veya hizmet kısmen sunulur, daha sonra uyuşmazlık çıkar.
• Dolandırıcılık şüphesi: Gerçekte hiç bulunmayan ürün birçok kişiye satılır.

Hangi davranışlar dolandırıcılık şüphesini güçlendirir?

• Sahte kimlik veya başkasına ait şirket bilgilerinin kullanılması
• Gerçekte olmayan taşınmaz, araç ya da ürünün satılması
• Sahte dekont ve ödeme belgesi gönderilmesi
• Aynı vaatle çok sayıda kişiden para toplanması
• Para alınır alınmaz telefon ve hesapların kapatılması
• Başkasına ait malın teminat olarak gösterilmesi
• Kurgu yatırım ekranı ve sahte kazanç görüntüsü sunulması

Bu işaretlerin hiçbiri tek başına otomatik mahkûmiyet oluşturmaz. Bütün olay ve failin kastı birlikte incelenir.

Suç duyurusu mu, icra takibi mi?

Ceza şüphesi varsa savcılığa başvuru yapılabilir. Ancak suç duyurusu alacağın tahsilini kendiliğinden sağlamaz. Para için icra takibi, alacak davası veya tazminat talebi ayrıca gerekebilir.

Olay yalnızca borcun ödenmemesinden ibaretse icra yolu daha doğru olabilir. Senetsiz borcun geri alınması rehberimiz tahsil yollarını açıklar.

Savcılık “hukuki ihtilaf” derse ne olur?

Savcılık, hileye ilişkin yeterli delil görmezse kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilir. Şikâyetçi, kararın tebliğinden sonra kanuni sürede sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.

İtiraz dilekçesinde eksik araştırma ve hileli davranış somutlaştırılmalıdır. Sadece “param ödenmedi” ifadesinin tekrarı yeterli olmaz.

Savcılığa hangi deliller sunulmalı?

• Para transfer dekontları
• Borç veya yatırım vaadini gösteren yazışmalar
• Kullanılan ilan, internet sitesi ve sosyal medya hesapları
• Sahte olduğu düşünülen belgeler
• Telefon numaraları, IBAN ve hesap sahibi bilgileri
• Diğer mağdurlara ilişkin bilinen bilgiler
• Failin parayı aldıktan sonraki davranışları

Borçlu baştan beri işsizse dolandırıcılık olur mu?

Kişinin gelirinin bulunmaması tek başına dolandırıcılık için yeterli değildir. Borç veren bu durumu biliyor olabilir veya borçlu sonradan ödeme imkânı bulmayı planlamış olabilir.

Borçlu gelir durumu hakkında sahte maaş bordrosu, sahte taşınmaz veya gerçek olmayan teminat sunmuşsa değerlendirme değişebilir.

Sahte senet veya sahte çek verildiyse

Sahte imza, sahte belge veya başkasına ait çek kullanımı ayrı suçları gündeme getirebilir. Belgenin aslının korunması ve uzman incelemesine sunulması gerekir.

Karşılıksız çek ile tamamen sahte çek aynı hukuki duruma dayanmaz. Belgenin niteliği uzman tarafından incelenmelidir.

Arkadaş veya akraba borcu ödemiyorsa

Yakın ilişki ceza sorumluluğunu otomatik kaldırmaz; ancak paranın hangi güven ilişkisi içinde verildiğini etkiler. Mesajlar borcun kabul edildiğini gösteriyorsa icra veya alacak davası açılabilir.

Başlangıçta hile yoksa yalnızca sonradan çıkan aile tartışması dolandırıcılık suçuna dönüşmez.

Şikâyet süresi var mı?

Suçun basit veya nitelikli hâli, şikâyete bağlılık ve zamanaşımı değerlendirmesini etkiler. Olayın hukuki niteliği belirlenmeden tek bir süre vermek doğru değildir. Delillerin kaybolmaması için gecikmeden başvuru yapılmalıdır.

Param geri gelir mi?

Ceza dosyasında para ele geçirilirse iade imkânı doğabilir. Bunun dışında hukuk ve icra yolları gerekebilir. Borçlunun mal varlığını kaçırma riski varsa ihtiyati haciz değerlendirilebilir.

IBAN üzerinden yapılan dolandırıcılıkta ilk işlemler için IBAN dolandırıcılığı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Borçlu telefonu kapattıysa dolandırıcı mıdır?

Telefonu kapatmak şüphe oluşturabilir; ancak başlangıçtaki hile diğer delillerle birlikte gösterilmelidir.

Suç duyurusu yapınca icra takibi durur mu?

Hayır. Ceza soruşturması ile icra takibi ayrı süreçlerdir ve şartları varsa birlikte yürütülebilir.

Borç sözleşmesinde yanlış adres verilmişse

Bilerek sahte adres verilmesi hile iddiasını destekleyebilir. Yine de olayın tamamı araştırılır.

Sonuç

Borç ödenmemesi dolandırıcılık değildir; dolandırıcılık için başlangıçtan itibaren hileli davranış gerekir. Dosya ceza şikâyeti ile tahsil yolları birbirine karıştırılmadan planlanmalıdır.

Azim Hukuk, borç-alacak uyuşmazlıklarında ceza şüphesini ve icra seçeneklerini birlikte inceleyerek doğru başvuru yolunu belirler.