Ev sahibi kombiyi yaptırmıyor diye kiracı her tamir faturasını doğrudan kiradan düşemez. Önce arızanın nedenini, masrafın kime ait olduğunu ve bildirim sürecini incelemek gerekir. Kiraya verenin gidermesi gereken bir ayıp varsa, Türk Borçlar Kanunu’nun 306. maddesindeki şartlar önem taşır. Kiracı uygun süre içinde onarım ister. Kiraya veren bu sürede ayıbı gidermezse, kiracı kanundaki koşulları sağlayarak onarım yaptırma ve alacağını kira bedelinden indirme yolunu değerlendirebilir.

Ancak yıllık bakım, kullanıcı hatası ve eskimiş parçanın değişimi aynı hukuki durumu oluşturmaz. Servis raporu bu ayrımı yapmaya yardımcı olur. Ayrıca masrafı kiradan indirmek ile kiracının evi kullanamadığı dönem için kira indirimi istemek farklı taleplerdir. Yanlış hesap yaparsanız ev sahibi eksik kira ödediğinizi ileri sürebilir.

Bu yazı, konutta bulunan ve kiralananın kullanımına hizmet eden kombi bakımından genel çerçeveyi açıklar. Kiracı kendi cihazını kullanıyorsa ya da sorun merkezi sistem veya abonelikten kaynaklanıyorsa avukat farklı şartları inceler. Somut karar için avukatınız kira sözleşmesini, servis belgelerini ve tarafların yazışmalarını birlikte incelemelidir.

Kombi arızasını kim karşılar: Kiracı mı, ev sahibi mi?

İlk soru, faturanın tutarı değildir. Önce arızanın kaynağını belirleyin. Kombi çalışmıyorsa cihazın ömrü, önceki servis kayıtları, bakım durumu ve arızalı parça önem taşır. Farklı sebepler aynı hata kodunu oluşturabilir. Bu nedenle yalnızca ekrandaki kodun fotoğrafı, masrafın kime ait olduğunu her zaman açıklamaz.

Türk Borçlar Kanunu, kiraya verenin kiralananı sözleşmedeki kullanıma elverişli tutma yükümlülüğünü düzenler. Kiracı ise olağan kullanım için gereken temizlik ve bakım giderlerini karşılar. Avukat kiracının kendi davranışıyla oluşturduğu zararı da ayrıca inceler. Kanuni bakım borcu, kiracının evdeki bütün cihazları yenilemek zorunda olduğu anlamına gelmez.

Örneğin servis raporunda eskiyen parçanın ekonomik ömrünü tamamladığını açıklar. Başka bir dosyada ise servis yanlış kullanımın belirli parçaya zarar verdiğini saptar. Bu iki rapor aynı sonuca götürmez. Raporda yalnızca “parça değişti” ifadesi varsa, arızanın nedenini açıklayan ek bilgi isteyin.

Sözleşmede “tüm tamirler kiracıya aittir” cümlesi bulunması da incelemeyi bitirmez. Konut kiralarında kiraya verenin kullanıma elverişli bulundurma yükümlülüğünü kiracı aleyhine değiştirme sınırları vardır. Buna karşılık kiracı da sözleşmeyi göstererek kendi kusuruyla verdiği zarardan kurtulamaz. Belgenin kapsamını, kanun ve olay birlikte belirler.

Daireyi teslim alırken çalışan kombinin sonradan bozulması, tek başına kullanıcı hatasını kanıtlamaz. Aynı şekilde cihazın yaşlı olması da her arızayı otomatik olarak ev sahibine yüklemez. Teknik sebebi ortaya koyan belge, tarafların varsayımlarından daha değerlidir.

Yıllık bakım, büyük onarım ve cihaz değişimini nasıl ayırırsınız?

Servis işleminin adı bazen uyuşmazlığı gizler. Örneğin servis faturaya “bakım” yazar, ancak işlem kapsamında büyük bir parçayı da değiştirir. Başka bir faturada servis “onarım” başlığı altında yalnızca rutin temizlik yaptığını açıklar. Bu yüzden işlem kalemlerini tek tek okuyun. İşçilik, temizlik, parça ve yeni cihaz bedelini ayrı göstermesini isteyin.

Olağan bakım giderleri bakımından TBK 317 yol gösterir. Bunun yanında yerel âdet de önem taşır. Ancak bakımı hangi sıklıkta yapacağınızı yalnızca hukuki bir kalıpla belirlemeyin. Cihazın teknik talimatları ve servis değerlendirmesi de önemlidir. Bakımın ihmaliyle arıza arasında bağlantı olup olmadığını araştırın.

Büyük onarımda başka sorular ortaya çıkar. Parça gerçekten bozuk mu? Onarım cihazın tekrar çalışmasını sağlıyor mu? Servis neden değişim öneriyor? Servisin uygun bir onarımla çözebileceği sorunda pahalı bir yeni cihaz almak, seçtiğiniz yeni cihazın bedelini neden karşı tarafın üstlenmesi gerektiği sorusunu gündeme getirir.

Cihaz değişimi için teklifin yanında teknik gerekçe de alın. Eski cihazın onarımı mümkün değilse bunu rapora yazdırın. Mümkünse mevcut model, değişecek cihazın temel özellikleri ve toplam maliyet aynı belgede bulunsun. Böylece taraflar ihtiyaç ile tercih arasındaki farkı görür.

Kiracı, ev sahibine danışmadan kapasitesi çok yüksek bir model seçerse ev sahibi ek bedeli kabul etmeyebilir. Ev sahibi de “ucuz olsun” diyerek teknik açıdan uygun olmayan çözümde ısrar etmemelidir. Hedef, sözleşmeye uygun kullanımı sağlayan makul çözümü belirlemektir.

Servis çağırırken hangi belgeleri toplamalısınız?

Arıza dosyası hazırlamak için karmaşık bir çalışma gerekmez. Belgeleri tarih sırasıyla saklayın. Özellikle kiraya verene göndereceğiniz raporun okunaklı olmasına dikkat edin. Servisin telefonda söylediği teknik açıklama yerine yazılı servis kaydı isteyin. Sonradan taraflar konuşmanın ayrıntıları hakkında farklı açıklamalar yaparsa yazılı kayıt karşılaştırmayı kolaylaştırır.

• Cihazın marka, model ve mümkünse seri numarasını gösteren kayıt.
• Servisin geliş tarihi, arıza şikâyeti ve yaptığı inceleme.
• Arızalı parça ile servisin arıza nedenine ilişkin teknik açıklaması.
• Onarımın mümkün olup olmadığı ve değişim gerekiyorsa gerekçesi.
• Parça, işçilik ve diğer giderleri ayıran fiyat teklifi.
• Servisin tamamladığı işlem için fatura ve ödeme belgesi.
• Kiracının kiraya verene gönderdiği mesajlar, cevaplar ve randevu kayıtları.

Servis raporu ile fatura farklı işlev taşır. Fatura, gideri ve işlemi gösterir. Servis raporda arızanın nedenini açıklar; neden belirsizse bu belirsizliği de kaydeder. Bu nedenle dekontun yanı sıra teknik sebebi açıklayan belgelere de ihtiyaç duyabilirsiniz. Öte yandan servis raporu da hukuki sorumluluğu tek başına kesinleştirmez. Gerekirse bilirkişi teknik bulguları ayrıca değerlendirir.

Fotoğrafları çektiğiniz tarihle birlikte koruyun. Cihazın hata ekranını, su sızıntısını veya değişen parçayı kayda alın. Bununla birlikte teknik güvenlik riski varsa görüntü toplamak için tehlikeli müdahale yapmayın. Güvenlik ve cihazın teknik işlemleri için yetkili servis yönlendirmesini izleyin.

Servis eski parçayı götürüyorsa raporda bunu belirtmesini isteyin. Servis parçayı saklayabiliyorsa bilirkişi sonraki teknik incelemede parçayı da değerlendirebilir. Ayrıca mevcut garanti belgesini ve önceki bakım faturalarını kontrol edin. Garanti kapsamını kontrol edin; garanti işlemi sorunu karşılıyorsa taraflar ayrıca onarım bedeli ödemek zorunda kalmayabilir.

Ev sahibine arızayı nasıl bildirmelisiniz?

Kiracı, kendisinin gidermekle yükümlü olmadığı ayıpları kiraya verene gecikmeksizin bildirmelidir. TBK 318, kiracının bildirim ihmali nedeniyle doğan zarar bakımından sorumluluk öngörür. Bu yüzden “bir süre kendi kendine düzelmesini bekledim” yaklaşımı, arıza büyüdüğünde kiracının sorumluluğu konusunda tartışma yaratır.

Bildirimde taşınmazı, arızayı ve kullanım etkisini somut anlatın. “Kombi kötü” yerine “ısıtma çalışmıyor, servis şu parçanın değişmesini öneriyor” gibi açık bir ifade kullanın. Elinizdeki raporu ve teklifi ekleyin. Ayrıca kiraya verenden hangi işlemi istediğinizi belirtin.

İlk iletişimde yazılı mesaj kullanırsanız olay akışını tarih sırasıyla kaydetmek kolaylaşır. Ancak mesajın doğru kişiye ulaşıp ulaşmadığı ve içeriğin ispatı ayrıca önem taşır. Uyuşmazlık büyümüşse bildirimin yöntemini avukatla değerlendirin. Her dosyada aynı iletişim aracının yeterli olacağını varsaymayın.

Kiracı bildirim hazırlarken şu örnek çerçeveyi kendi olayına uyarlamalıdır: “Kiralanan konuttaki kombinin ısıtma işlevi çalışmıyor. Ekli servis raporu arızayı açıklıyor. Arızayı gidermenizi ve servis randevusunu bana bildirmenizi istiyorum. İnceleme ve onarım için şu zamanlarda evde olacağım ve servis ekibini içeri alacağım.” Bu metin kişisel dosyanıza göre değişmelidir.

Bildirimle birlikte çözüm imkânı da sunun. Ev sahibinin servis göndermesine makul erişim sağlayın. Randevuya katılamıyorsanız başka zaman önerin. Kiracı onarım istemesine rağmen bütün randevuları reddederse avukat sorumluluk değerlendirmesinde bu davranışı da dikkate alır.

Kira ilişkisindeki diğer haklarla bu süreci birlikte değerlendirmek için kiracının haklarına ilişkin rehberimizi inceleyebilirsiniz. Ancak kombi uyuşmazlığının sonucunu kendi sözleşmeniz ve teknik belgeleriniz belirler.

Onarım için uygun süre kaç gündür?

TBK 306, ayıbı gidermek için uygun süre kavramını kullanır. Her kombi arızasında geçerli sabit bir yedi günlük süre belirlemez. Uygun süreyi arızanın ağırlığı, mevsim, servis imkânı ve kullanım etkisi birlikte şekillendirir. Bu nedenle internette gördüğünüz tek bir sayı dosyanıza uymayabilir.

Kışın ısıtmanın tamamen durması ile yazın küçük bir çalışma sorunu aynı ağırlıkta değildir. Parçanın temin süresi de önemlidir. Ancak kiraya verenin yalnızca “bakacağım” diyerek belirsiz süre bekletmesi, somut bir onarım planının yerini tutmaz.

Kiracı süre verirken servis raporunu ve güncel şartları dikkate almalıdır. Ev sahibi de randevu tarihini, parça siparişini ve varsa geçici çözümü yazılı açıklamalıdır. Böylece taraflar gecikmenin nedenini somut kayıtlar üzerinden araştırır. Belgeler, makul bekleme ile ilgisizlik arasındaki farkı ortaya koyar.

Acil güvenlik riski taşıyan durumlarda sıradan bildirim takvimine güvenerek tehlikeyi sürdürmeyin. Önce ilgili teknik ve acil müdahale kanallarının yönlendirmesini izleyin. Acil müdahale giderlerinin hukuki hesabını ise olayın zorunluluğu, kapsamı ve belgeleriyle ayrıca değerlendirin.

Tamir masrafını kiradan düşmek için hangi şartlar önemlidir?

Kanundaki onarım ve mahsup imkânı sınırsız değildir. Öncelikle kiraya verenin gidermesi gereken bir ayıp bulunmalıdır. Kiracı, kiraya verenden ayıbı uygun süre içinde gidermesini istemelidir. Kiraya veren kiracının tanıdığı sürede ayıbı gidermediğinde TBK 306 kapsamındaki seçenekler gündeme gelir. Gerçek gider, gereklilik ve hesap da uyuşmazlığın parçasıdır.

Bu nedenle onarımdan önce bildirimleri ve süreyi kontrol edin. İşlemden sonra raporu, faturayı ve ödeme kaydını saklayın. Ev sahibine hangi gideri hangi kira dönemiyle ilişkilendirdiğinizi açıkça anlatın. Yalnızca düşük havale yapıp açıklama yazmazsanız ev sahibi ödeme tutarının neden eksik olduğunu sorabilir.

Taraflar masraf ve ödeme yönteminde uzlaşıyorsa anlaşmayı yazılı olarak hazırlamalıdır. Anlaşmada onarımın kapsamını, tutarı ve hangi ayın kirasına nasıl yansıyacağını açık yazın. Birden fazla ay söz konusuysa her ayı ayrı gösterin. “Sonra hallederiz” sözü yerine taraflar ödeme hesabını açıkça yazmalıdır.

Ev sahibi sorumluluğa veya tutara itiraz ediyorsa tek taraflı kesinti riskini inceleyin. Uyuşmazlık sonunda onarım koşullarını ispatlayamayan kiracı, eksik kira ödediği iddiasıyla karşılaşabilir. Kira ödememe nedeniyle tahliye yolları, yanlış mahsup hesabının neden önemli olduğunu gösterir. Bu bağlantı, her kesintinin tahliye sonucunu doğuracağı anlamına gelmez.

Azim Hukuk ile görüşürken sözleşmenizi, servis raporunu, faturayı ve yazışmaları birlikte paylaşabilirsiniz. Bu belgeler, masrafı üstlenme ve ödeme hesabı seçeneklerinin somut değerlendirmesine yardımcı olur.

Kira indirimi, zarar talebi ve fesih aynı şey mi?

Onarım bedeli, kiracının cihazı yeniden çalıştırmak için yaptığı giderdir. Kira indirimi ise ayıbın kullanım üzerindeki etkisiyle ilgilidir. TBK 307, kiraya verenin ayıbı öğrenmesinden ayıbı gidermesine kadar geçen dönem için ayıpla orantılı indirim istemini düzenler. Kiracı sabit bir yüzde seçerek her dosyaya aynı hesabı uygulamamalıdır.

Isıtma tamamen yoksa kullanım etkisi farklıdır. Kombi yalnızca kısa süre kesintiye uğruyorsa farklı değerlendirme gerekir. Evin başka ısınma imkânı, arızanın süresi ve servisin onarım tarihi somut olayın parçasıdır. Bu nedenle indirim talebi için tarihleri ve kullanım sorununu belgeleyin.

Zarar talebi başka bir başlıktır. Ek gideri, arızayla bağlantısını ve miktarını ortaya koymak gerekir. Avukat, TBK 308’deki kusur düzenlemesini de dikkate alır. Kiracının satın aldığı her elektrikli ısıtıcının tüm bedelini veya bütün kişisel harcamaları otomatik olarak kiraya verene yüklemek doğru olmaz.

Kiraya veren önemli ayıbı gidermezse kiracı fesih seçeneğinin şartlarını değerlendirmelidir. Bunun için kullanıma elverişliliğe etki ve kiraya verenin uygun sürede onarım yapmaması gibi şartları incelemek gerekir. Kiracı yalnızca “kombi bozuk” mesajı göndererek sözleşmenin kesin sona erdiğini varsaymamalıdır.

Fiilen taşınmak da her durumda bütün kira yükümlülüklerini aynı gün bitirmez. Fesih sebebinin geçerliliği, bildirim ve teslim süreci önemlidir. Ayrı değerlendirme için kiracının erken çıkışında kalan kira sorumluluğunu ele alan yazımıza bakabilirsiniz.

Üç örnek üzerinden belge ve hesap kontrolü

Eskiyen parça örneği: Servis, parçanın kullanım ömrünü tamamladığını saptar. Kiracı raporu ev sahibine gönderir ve onarım ister. Ev sahibi uygun süre içinde müdahale etmez. Avukat bu dosyada bildirimi, süreyi ve gerekli gideri TBK 306 kapsamında inceler. Sonucu yalnızca faturanın varlığı belirlemez.

Rutin bakım örneği: Servis olağan temizlik işlemi yapar; ciddi bir parça arızası saptamaz. Kiracı faturayı tamamen kiradan düşmek ister. Burada avukat önce olağan bakım gideri ayrımını incelemelidir. Ev sahibinin her servis ziyaretini karşılayacağı varsayımı doğru değildir.

Pahalı değişim örneği: Servis onarım önerirken kiracı yeni ve daha yüksek özellikli cihaz satın alır. Ev sahibinin yazılı onayı bulunmaz. Ev sahibi cihaz değişimine itiraz ederse taraflar değişimin gerekliliğini ve bedelin kapsamını ayrıca tartışır. Onarım seçeneğini neden kullanmadığını açıklayan teknik belge, avukatın dosyayı değerlendirmesine yardımcı olur.

Bu örnekler sonuç garantisi vermez. Her olayda teslim durumu, kullanım, bakım geçmişi ve tarafların davranışı değişebilir. Ayrıca aynı gideri hem onarım alacağı hem başka zarar kalemi altında iki kez hesaba katmayın. Talep listesini kalem, tarih, tutar ve belge üzerinden kurun.

Onarım ve kira hesabında tarihleri ayrı gösterin

Hesap tablosunda dört tarihi ayrı tutun: arızayı fark ettiğiniz gün, ev sahibine bildirdiğiniz gün, onarım için verdiğiniz sürenin sonu ve cihazın tekrar çalıştığı gün. Bu tarihler aynı güne denk gelmiyorsa her aşamayı ayrı gösterin. Fatura tarihi de her zaman servisin onarımı tamamladığı tarihi göstermez. Servisten işlem gününü açıklamasını isteyin.

Örneğin servis ilk ziyaretinde arızayı tespit eder, ikinci ziyaretinde parçayı değiştirir. Aradaki dönemde cihazın kısmen mi çalıştığını yoksa hiç mi çalışmadığını kaydedin. Her günü aynı kullanım kaybı olarak yazmak yerine bu farkı kaydedin. Ev sahibinin sunduğu geçici çözümü de hesaba ilişkin açıklamaya ekleyin.

Ödeme hesabını hazırlarken kira bedelini, aidatı ve onarım giderini tek satırda toplamaktan kaçının. Kiranın hangi döneme ait olduğunu açık gösterin. Taraflar bir giderin bakım, onarım veya ek zarar olduğunda uzlaşamıyorsa bunu işaretleyin. Böylece taraflar anlaşmazlığın hangi kalemde yoğunlaştığını görür.

Ev sahibi masrafı kabul ederken yalnızca belirli bir tutarı onaylıyorsa anlaşmanın kapsamını buna göre yazın. Bu onay, kiracının bütün kira indirimi ve zarar taleplerini de kabul ettiği anlamına gelmeyebilir. Kiracı da onarım bedelini tahsil ederken diğer taleplerinden vazgeçtiğini fark etmeden geniş bir ibra metni imzalamamalıdır. Anlaşmanın kapsamını okuyun ve tarafların hangi talepte uzlaştığını açıkça belirleyin.

Arabuluculuk ve sık sorulan sorular

Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabuluculuk kuralını kontrol edin. 6325 sayılı Kanun’un 18/B maddesi, ilamsız icra yoluyla tahliyeye ilişkin kanuni istisnayı ayrıca düzenler. Onarım gideri veya kira indirimi uyuşmazlığını bu istisnayla otomatik olarak aynı saymayın. Delil tespiti gibi farklı başvuruların niteliğini de ayrıca inceleyin.

Arabuluculuk görüşmesine somut bir hesapla katılın. Onarım bedeli, indirim istediğiniz dönem ve varsa ek zararları ayrı gösterin. Taraflar anlaşırsa ödeme tarihi ve sonraki kira hesabı açık olsun. Kimse görüşmelerin anlaşmayla biteceğini veya davanın belirli sürede sonuçlanacağını garanti edemez.

Yıllık kombi bakımını kim öder?

Olağan kullanım için gerekli bakım giderlerinde kiracının yükümlülüğü gündeme gelir. Ancak bakım faturasında büyük onarım kalemi de varsa kalemleri ayırın. İşlemin adı yerine teknik içeriğini inceleyin.

Ev sahibi mesajıma cevap vermiyorsa hemen yeni kombi alabilir miyim?

Cevap vermemesi her cihaz değişimini haklı kılmaz. Bildirimin ulaştığını, uygun süreyi ve değişimin teknik gerekliliğini değerlendirin. Acil güvenlik müdahalesiyle kapsamlı cihaz yenilemesini aynı işlem saymayın.

Kombi çalışmıyorsa kiranın tamamını kesebilir miyim?

Arıza, kiranın tamamını otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Onarım alacağı ve ayıpla orantılı indirim farklı koşullara dayanır. Tam kesinti yapmadan önce hukuki dayanağı ve ödeme riskini inceleyin.

Servis raporu olmadan masraf isteyebilir miyim?

Başka delilleriniz varsa avukat bunları da inceler. Ancak arızanın teknik sebebini gösteren kayıt eksikse servis raporuna ihtiyaç duyabilirsiniz. Fatura ve dekont, ödemenin yanında arızanın nedenini her zaman açıklamaz. Mümkünse işlem ayrıntısını servis kaydıyla tamamlayın.

Ev sahibi onarım gönderdi ama randevuya katılamadım; ne yapmalıyım?

Durumu gecikmeden bildirin ve makul yeni randevu önerin. Onarıma erişim sağladığınızı belgeleyin. Avukat, tarafların çözümü kolaylaştıran veya geciktiren davranışlarını uyuşmazlıkta ayrıca inceler.

Ev sahibi kombiyi yaptırmıyor sorununda sağlıklı karar, teknik belge ile hukuki şartları birlikte değerlendirmekten geçer. Azim Hukuk’a danışırken olay tarihlerini ve mevcut belgeleri hazırlamanız, hangi talebin hangi dayanağa sahip olduğunu belirlemeye yardımcı olur.

Resmî kaynaklar

• Türk Borçlar Kanunu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı nüshası: özellikle 301, 305–308, 317–319. İlgili hükümler onarım, bakım, bildirim ve ayıp haklarını düzenler.
• TBMM, 6098 sayılı Kanun kabul metni: kanunun ilk kabul metnidir; güncel değişiklikleri araştırırken yalnızca bu metne dayanmayın.
• Adalet Bakanlığı, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu: 18/B kapsamında kira uyuşmazlıkları ve kanuni istisna.
• Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı, dava şartı arabuluculuk açıklamaları.

Bu içerik genel bilgilendirme sağlar. Sözleşme, teknik arıza nedeni ve bildirim belgeleri somut olayda farklı değerlendirme gerektirebilir.