Temyiz Nedir? Temyiz Süreci Nasıl İşler? 2026
Temyiz ve Temyiz Süreci Nedir?
Temyiz, ilk derece mahkemeleri ile istinaf mahkemeleri tarafından verilen kararların hukuka uygun olup olmadığının, daha üst bir yargı mercii olan Yargıtay tarafından denetlenmesini sağlayan olağan bir kanun yoludur. Temyiz yoluna başvurulmasıyla birlikte uyuşmazlık, maddi vakıa yönünden değil; yalnızca hukukun doğru uygulanıp uygulanmadığı yönünden incelenir.
Ceza ve hukuk yargılamasında temyiz, kararın kesinleşmesini engeller ve Yargıtay denetimine taşınmasını sağlar. Böylece hatalı, eksik veya hukuka aykırı kararların düzeltilmesi amaçlanır.
İstinaf ile Temyiz Arasındaki Fark Nedir?
İstinaf, ilk derece mahkemesi kararlarının hem maddi olay hem de hukuki yönünden Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından yeniden incelenmesidir. İstinafta deliller tekrar değerlendirilebilir ve gerekirse yeniden duruşma yapılabilir.
Temyizde ise inceleme yalnızca hukuka uygunluk yönünden yapılır. Yargıtay, olayın esasıyla değil, hukukun doğru uygulanıp uygulanmadığıyla ilgilenir. Bu nedenle temyiz, bir anlamda “hukuki denetim” kanun yoludur.
Temyiz Süresi Kaç Gündür?
Ceza ve hukuk davalarında temyiz süresi kural olarak, istinaf mahkemesi kararının taraflara tebliğinden itibaren 15 gündür. Karar duruşmada yüzüne karşı okunmuşsa, süre o tarihten itibaren işlemeye başlar. Süre geçirilirse temyiz hakkı kaybedilir ve karar kesinleşir.
Hangi Kararlar Temyiz Edilebilir?
Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından verilen ve kesin nitelik taşımayan kararlar temyize tabidir. Kanunda açıkça temyiz edilemeyeceği belirtilen kararlar dışında kalan hükümler, Yargıtay incelemesine götürülebilir.
Temyiz Sebepleri Nelerdir?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında başlıca temyiz sebepleri şunlardır:
-
Hukukun yanlış uygulanması
-
Usul kurallarına aykırılık
-
Savunma hakkının kısıtlanması
-
Delillerin hukuka aykırı şekilde değerlendirilmesi
-
Gerekçesiz veya yetersiz gerekçeli karar verilmesi
-
Yetki ve görev kurallarına aykırılık
-
Dava şartlarının bulunmaması
Bu tür hukuka aykırılıklar Yargıtay tarafından incelenir ve kararın bozulmasına yol açabilir.
Yargıtay Temyiz İncelemesini Nasıl Yapar?
Yargıtay, temyiz incelemesini dosya üzerinden yapar. Kural olarak duruşma açılmaz; ancak 10 yıl ve üzeri hapis cezasını gerektiren ceza davalarında duruşma yapılması mümkündür. İnceleme sonunda Yargıtay, kararı:
-
Onayabilir (Onama)
-
Bozabilir
-
Düzelterek Onayabilir
Temyiz Sonucunda Ne Olur?
Temyiz incelemesi sonucunda üç ihtimal ortaya çıkar:
1. Onama:
Yargıtay kararı hukuka uygun bulursa, karar onanır ve kesinleşir.
2. Bozma:
Kararda hukuka aykırılık tespit edilirse karar bozulur ve dosya yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilir.
3. Düzelterek Onama:
Küçük maddi hatalar varsa, karar düzeltilerek onanabilir.
Bozma kararından sonra yerel mahkeme, Yargıtay’ın bozma gerekçesine uymak zorundadır. Aksi hâlde dosya yeniden Yargıtay’a gider ve direnme süreci başlar.
Temyiz Süreci Ne Kadar Sürer?
Temyiz süresinin uzunluğu, Yargıtay ilgili dairesinin iş yoğunluğuna göre değişir. Dosyanın niteliğine, suçun veya uyuşmazlığın kapsamına ve dairenin arşiv yoğunluğuna göre birkaç ay ile birkaç yıl arasında değişebilmektedir. Bu nedenle kesin bir süre vermek mümkün değildir.
Ceza Davalarında Temyiz
Ceza davalarında temyiz, sanık, katılan ve Cumhuriyet savcısı tarafından yapılabilir. Hükmün hukuka aykırı olduğu düşünüldüğünde Yargıtay’a başvurularak kararın bozulması talep edilir.
Hukuk Davalarında Temyiz
Hukuk davalarında temyiz, tarafların hukuki yararına göre kullanılır. Özellikle boşanma, tazminat, miras, tapu iptali, iş davaları gibi alanlarda Yargıtay denetimi büyük önem taşır.