Alacaklının alacağına kavuşmak için başlattığı ilamsız icra takiplerinde, borçluların sırf zaman kazanmak veya ödemeyi geciktirmek amacıyla hiçbir gerekçe göstermeksizin “Borcum yoktur, itiraz ediyorum” şeklinde dilekçe vermesi sıkça karşılaşılan bir durumdur. Borçlunun bu basit itirazı takibi anında durdurur. Ancak kanun koyucu borçlunun bu hakkını kötüye kullanmasını engellemek amacıyla alacaklıya İİK m. 67 kapsamında İtirazın İptali Davası açma hakkı tanımış ve borçlu aleyhine ağır bir mali yaptırım olan %20 icra inkâr tazminatını öngörmüştür. Bu rehberde itirazın iptali davasının şartlarını, 1 yıllık hak düşürücü süreyi, likit alacak kavramını ve arabuluculuk prosedürünü detaylandırıyoruz.

İtirazın İptali Davası Açmanın Ön Şartları

1. Geçerli Bir İlamsız İcra Takibi: Alacaklı tarafından usulüne uygun başlatılmış bir icra takibi bulunmalıdır.
2. Süresinde Yapılmış İtiraz: Borçlu ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra dairesine itiraz etmiş ve takibi durdurmuş olmalıdır.
3. 1 Yıllık Hak Düşürücü Süre: Alacaklı, borçlunun itirazının kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davasını açmalıdır. İtiraz alacaklıya tebliğ edilmemişse 1 yıllık süre başlamaz.
4. Zorunlu Arabuluculuk: Dava konusu alacak ticari nitelikteyse (TTK m. 5/A) veya tüketici uyuşmazlığıysa dava açılmadan önce arabuluculuk şartı yerine getirilmelidir.

%20 İcra İnkâr Tazminatına Hükmedilme Koşulları

İİK m. 67/2 uyarınca hâkimin borçlu aleyhine en az %20 oranında icra inkâr tazminatına karar verebilmesi için iki koşul aranır:

• Alacağın Likit (Belirli veya Belirlenebilir) Olması: Alacağın miktarının borçlu tarafından tam olarak bilindiği veya faturaya, sözleşmeye, cari hesap dökümüne veya basit bir aritmetik hesaba dayandığı hallerde alacak likittir. Tartışmalı veya bilirkişi takdiri gerektiren tazminat alacaklarında inkâr tazminatı verilmez.
• Borçlunun İtirazında Haksız Olması: Mahkeme yargılaması sonucunda borçlunun borcu olduğu tespit edilirse borçlu haksız sayılır; ayrıca borçlunun kötü niyetli olup olmadığı araştırılmaz.

Kötü Niyet Tazminatı (Alacaklı Aleyhine)

Eğer alacaklı haksız olduğunu bildiği halde kötü niyetli olarak borçlu aleyhine icra takibi başlatmışsa ve dava borçlu lehine sonuçlanırsa; bu kez hâkim alacaklıyı, takibe konu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum eder.

Davanın Sonucu ve Takibin Devamı

Mahkeme itirazın iptaline karar verdiğinde:

• Borçlunun icra dairesindeki itirazı iptal edilir.
• Durdurulan icra takibi kaldığı yerden otomatik olarak devam eder.
• Alacaklı hiçbir yeni takip başlatmaksızın borçlunun maaşına, banka hesaplarına, taşınmaz ve araçlarına doğrudan haciz koydurabilir.

Sık Sorulan Sorular

İtirazın iptali davası ile itirazın kaldırılması arasındaki fark nedir?

İtirazın kaldırılması İcra Hukuk Mahkemesinde 6 ay içinde açılır ve sadece İİK m. 68’de sayılan kesin imzalı belgeler (noter senedi, ikrar içeren belge) varsa talep edilebilir. Alacaklının elinde bu nitelikte kesin belge yoksa (fatura, sevk irsaliyesi, cari hesap gibi deliller varsa) genel mahkemelerde 1 yıl içinde itirazın iptali davası açılması zorunludur.

İtirazın iptali davası hangi mahkemede açılır?

Uyuşmazlığın niteliğine göre Asliye Hukuk, Asliye Ticaret, İş veya Tüketici Mahkemelerinde açılır. Görevli mahkeme dava konusuna göre belirlenir.