İş Kanunumuz, işçiyi işverenin keyfi, haksız ve dayanaksız işten çıkarmalarına karşı korumak amacıyla “İş Güvencesi” rejimini benimsemiştir. İşverenin iş akdini feshedebilmesi için mutlaka işçinin yeterliliğinden, davranışlarından veya işletmenin, işyerinin ya da işin gereklerinden kaynaklanan “geçerli bir sebebe” dayanması gerekir. Performans düşüklüğü, küçülme yalanı veya sendikal sebeplerle yapılan haksız fesihler İş Mahkemelerinde geçersiz sayılarak işçinin işe iadesine karar verilmektedir. Bu rehberde işe iade davasının yasal şartlarını, 1 aylık hak düşürücü arabuluculuk süresini, boşta geçen süre alacaklarını ve işe başlatmama tazminatının hesaplanmasını inceliyoruz.

İşe İade Davası Açmanın 4 Temel Şartı

1. İş Kanunu veya Basın İş Kanununa Tabi Olmak: İşçi 4857 sayılı İş Kanunu veya 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlar Kanunu kapsamında çalışıyor olmalıdır.
2. En Az 6 Aylık Kıdem: İşçinin o işverene ait aynı veya farklı işyerlerinde toplam en az 6 aylık kıdeminin bulunması şarttır (yer altı işlerinde 6 ay şartı aranmaz).
3. İşyerinde En Az 30 İşçi Çalışması: İşverenin aynı işkolundaki tüm işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısı en az 30 olmalıdır. Şirketin farklı şubelerindeki işçiler de 30 sayısına dahil edilir.
4. İşveren Vekili Statüsünde Olmamak: İşletmenin bütününü sevk ve idare eden genel müdür, genel müdür yardımcısı gibi üst düzey işveren vekilleri iş güvencesinden yararlanamaz.

Hak Düşürücü Süreler: 1 Ay ve 2 Hafta Kuralı

İşe iade süreçlerinde süreler son derece katıdır:

• 1 Aylık Arabuluculuk Süresi: Fesih bildiriminin işçiye tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Süre kaçırılırsa dava hakkı tamamen düşer.
• 2 Haftalık Dava Açma Süresi: Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması halinde düzenlenen Son Tutanağın tarihinden itibaren 2 hafta içinde İş Mahkemesinde dava açılmalıdır.

İşe İade Davasını Kazanan İşçinin Hakları

Tazminat / Alacak Kalemi	Yasal Tutar / Kapsam	Açıklama
Boşta Geçen Süre Ücreti	En Fazla 4 Aylık Ücret ve Sosyal Haklar	İşçi işe başlatılsın veya başlatılmasın, davanın devam ettiği dönem için 4 aylık brüt maaşı ve yan hakları (ikramiye, yol, yemek vb.) ödenir; ayrıca 4 aylık SGK primi yatırılır.
İşe Başlatmama Tazminatı	4 ila 8 Aylık Brüt Maaş	İşçi süresinde işe başlamak için başvurduğu halde işveren 1 ay içinde işe başlatmazsa bu tazminatı nakden ödemek zorundadır.

Dava Kazanıldıktan Sonraki 10 Günlük Başvuru Şartı

Mahkemenin kesinleşen işe iade kararının tebliğinden itibaren işçi 10 iş günü içinde işverene noter aracılığıyla veya yazılı olarak başvurarak işe başlamak istediğini bildirmelidir. Bu 10 günlük süreyi kaçıran işçi feshin geçerli olduğunu kabul etmiş sayılır ve işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretini talep edemez.

Sık Sorulan Sorular

İşten çıkarken kıdem ve ihbar tazminatımı aldım, yine de işe iade davası açabilir miyim?

EVET. Kıdem ve ihbar tazminatının bankaya yatırılmış olması işçinin işe iade davası açmasına engel teşkil etmez. Dava kazanılır ve işçi işe başlatılırsa peşin ödenen kıdem ve ihbar tazminatları mahsup edilir; işe başlatılmazsa kıdem tazminatı güncellenerek farkı ödenir.

İş arama süresinde başka bir işte çalışmış olmak boşta geçen süre ücretini etkiler mi?

Yargıtay içtihatlarına göre, işçinin dava sürerken başka bir işe girip çalışması 4 aylık boşta geçen süre ücretini kesmez; işçi her halükarda 4 aylık ücretini tam olarak tahsil eder.