Güncelleme tarihi: 19 Ağustos 2026

Yapay zekâ araçlarıyla gerçeğe çok benzeyen ses, görüntü, video ve mesaj ekranları üretilebiliyor. Bu nedenle boşanma davalarında sunulan dijital kaydın yalnızca “inandırıcı görünmesi” onun gerçek ve güvenilir bir delil olduğunu göstermez. Deepfake iddiası bulunan dosyada kaynağın, bütünlüğün ve elde edilme yönteminin birlikte incelenmesi gerekir.

Deepfake delil nedir?

Deepfake; bir kişinin yüzünü, sesini veya hareketlerini yapay zekâ kullanarak gerçekte söylemediği ya da yapmadığı bir şeyi yapmış gibi gösteren sentetik içeriktir. Bunun yanında tamamen uydurulmuş WhatsApp konuşması, değiştirilmiş ekran görüntüsü, kesilip birleştirilmiş ses kaydı ve yapay zekâyla klonlanmış ses de sahte dijital delil tartışmasına yol açabilir.

Video veya ekran görüntüsü tek başına yeterli midir?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 199. maddesi; fotoğraf, film, görüntü, ses kaydı ve elektronik verileri belge olarak kabul eder. Fakat “belge” sayılmak, içeriğin mutlaka doğru kabul edileceği anlamına gelmez. Mahkeme delilin kaynağını, değişikliğe uğrayıp uğramadığını, başka delillerle uyumunu ve hukuka uygun elde edilip edilmediğini değerlendirir.

Deepfake şüphesini gösteren işaretler

• Dosyanın yalnızca sosyal medya üzerinden sıkıştırılmış kopyasının sunulması,
• Orijinal cihazın veya ham dosyanın ibraz edilmemesi,
• Ses ile dudak hareketleri arasında uyumsuzluk,
• Görüntüde ani ışık, gölge ve yüz dokusu değişimleri,
• Dosya oluşturma ve değiştirme tarihlerinde tutarsızlık,
• Konuşmanın öncesi ve sonrasının kesilmiş olması,
• Ekran görüntüsündeki yazı tipi, saat veya arayüz ayrıntılarının uygulamayla uyuşmaması.

Bu belirtiler tek başına sahteliği kanıtlamaz; teknik inceleme yapılması gerektiğini gösterebilir.

Sahte delile nasıl itiraz edilir?

İtiraz genel bir inkârla sınırlı bırakılmamalıdır. Hangi dosyanın neden şüpheli olduğu, orijinalinin bulunup bulunmadığı, hangi teknik tutarsızlıkların görüldüğü ve hangi incelemenin istendiği açıkça belirtilmelidir. Orijinal telefonun, bilgisayarın veya depolama ortamının korunması; dosyanın üst verilerinin ve dijital izlerinin incelenmesi talep edilebilir.

Bilirkişi incelemesinde neler araştırılır?

• Dosyanın hash değeri ve bütünlüğü,
• Oluşturulma, değiştirilme ve dışa aktarılma bilgileri,
• Ses ve görüntüde kesme, ekleme veya yeniden kodlama izleri,
• Yapay üretime işaret eden kare ve ses anomalileri,
• Dosyanın bulunduğu cihazdaki uygulama ve yedek kayıtları,
• İçeriğin baz istasyonu, kamera, tanık veya başka kayıtlarla uyumu.

Deepfake tespit araçlarının sonuçları da tek başına kesin kabul edilmemelidir. Kullanılan yöntem, hata payı ve incelenen dosyanın kalitesi raporda açıklanmalıdır.

Hukuka aykırı elde edilen gerçek kayıt kullanılabilir mi?

Bir kayıt teknik olarak gerçek olsa bile hukuka aykırı şekilde elde edilmiş olabilir. HMK 189/2 uyarınca hukuka aykırı elde edilmiş deliller mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. Gizlice hesap ele geçirme, parola kırma veya üçüncü kişiye ait özel yazışmaları hukuka aykırı temin etme ayrıca ceza ve kişisel veri sorumluluğu doğurabilir.

Delil kaybolmadan ne yapılmalı?

Şüpheli içerik görülür görülmez dosyanın orijinali korunmalı; üzerine yeni veri yazılmamalı ve yalnızca ekran görüntüsüyle yetinilmemelidir. Gerekirse delil tespiti talep edilerek cihazın veya çevrim içi içeriğin mevcut hâli kayıt altına alınabilir. Karşı tarafa ait cihaza izinsiz erişmek yerine mahkemeden usulüne uygun inceleme istenmelidir.

Sahte delil sunmanın sonuçları

Bilerek üretilmiş sahte bir kaydı mahkemeye sunmak, boşanma davasındaki güvenilirliği ve kusur değerlendirmesini etkileyebilir. Somut eyleme göre iftira, özel hayat, kişisel veri, bilişim veya adliyeye karşı suçlar bakımından ayrıca ceza soruşturması gündeme gelebilir. Suç vasfı her olayın oluş şekline göre belirlenir.

Sık sorulan sorular

WhatsApp ekran görüntüsü deepfake sayılır mı?

Her sahte ekran görüntüsü teknik anlamda deepfake değildir; fakat dijital olarak değiştirilmiş veya tamamen üretilmiş bir belge olabilir. İspat değeri yine kaynak ve bütünlük incelemesine bağlıdır.

Ses kaydının yapay zekâyla üretildiği nasıl kanıtlanır?

Ham dosya, üst veri, spektral analiz, kesinti izleri, cihaz kayıtları ve konuşmanın bağlamı birlikte incelenir. Tek bir ücretsiz tespit uygulamasının sonucu genellikle yeterli değildir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Dijital delil incelemesi, dosyanın teknik özelliklerine ve elde edilme biçimine göre yapılmalıdır.