İş kazası meydana geldiğinde ilk yapılması gereken yalnızca çalışanın tedavisini sağlamak değildir. Olayın kayıt altına alınması, delillerin korunması ve iş kazasının süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesi de gerekir. İşveren, kural olarak iş kazasını kolluk kuvvetlerine derhal, SGK’ya ise kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmekle yükümlüdür.

Üç iş günlük sürenin kaçırılması işveren açısından idari para cezasına ve SGK’nın yaptığı bazı ödemelerin işverenden geri alınmasına yol açabilir. İşverenin bildirim yapmaması ise olayın iş kazası olma niteliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Çalışan, SGK’ya başvurarak olayın araştırılmasını ve iş kazası olarak tespit edilmesini isteyebilir.

Bu yazıda iş kazasının hangi durumları kapsadığı, bildirimin kim tarafından ve nasıl yapılacağı, sürenin nasıl hesaplanacağı, geç bildirimin sonuçları ve işçinin başvurabileceği hukuki yollar açıklanmaktadır.

İş Kazası Nedir?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesine göre iş kazası; sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren ve kanunda sayılan durumlardan birinde gerçekleşen olaydır.

Bir olayın SGK bakımından iş kazası sayılabilmesi için işverenin mutlaka kusurlu olması gerekmez. İşverenin kusuru; özellikle tazminat sorumluluğu ve SGK’nın rücu talebi değerlendirilirken önem kazanır.

Kanuna göre başlıca iş kazası hâlleri şunlardır:

• Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen olaylar,
• İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle meydana gelen olaylar,
• Sigortalının işveren tarafından görevle işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi sırasında, asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda meydana gelen olaylar,
• Emziren sigortalı kadının süt izni sırasında meydana gelen olaylar,
• Sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere götürülüp getirilmeleri sırasında meydana gelen olaylar,
• Kendi adına ve hesabına çalışan sigortalının yürüttüğü iş nedeniyle meydana gelen olaylar.

Örneğin işyerinde düşme, makineye uzuv sıkışması, işverenin görevlendirmesiyle gidilen yerde yaralanma, işveren servisinin kaza yapması veya işyerinde yaşanan bir olay nedeniyle ruhsal zararın ortaya çıkması iş kazası kapsamında değerlendirilebilir. Somut olayın özelliklerine göre uzaktan çalışma sırasında evde meydana gelen bir kaza da yapılan işle bağlantılıysa iş kazası sayılabilir.

İş Kazası Bildirimini Kim Yapar?

4/a kapsamında çalışan işçiler bakımından

Hizmet sözleşmesiyle çalışan 4/a kapsamındaki sigortalının geçirdiği iş kazasını bildirme yükümlülüğü işverene aittir. İşveren, olayla ilgili iç kayıtları ve tutanağı düzenlemeli; gerekli hâllerde kolluğa derhal haber vermeli ve SGK bildirimini süresinde yapmalıdır.

İşverenin “olayın iş kazası olmadığını düşündüğü” gerekçesiyle bildirimden kaçınması doğru değildir. Bildirim yapılması, işverenin kusuru kabul ettiği anlamına gelmez. Olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı gerektiğinde SGK ve yargı makamlarınca değerlendirilir.

4/b kapsamında kendi adına çalışanlar bakımından

Bağ-Kur kapsamında kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar ile köy ve mahalle muhtarları bildirimi kendileri yapar. Bildirim, rahatsızlığın bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonraki üç iş günü içinde yapılmalıdır. Ancak bildirim süresi hiçbir durumda kazanın meydana geldiği tarihten itibaren bir ayı geçemez.

Sağlık hizmeti sunucuları bakımından

Sağlık hizmeti sunucuları, kendilerine başvuran iş kazası vakalarını en geç on gün içinde SGK’ya bildirmekle yükümlüdür. Hastane veya hekimin yapacağı bildirim, işverenin kendi bildirim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

İş Kazası Bildirim Süresi Kaç Gündür?

4/a kapsamındaki çalışanlar yönünden işveren, iş kazasını kazanın meydana geldiği günü takip eden üç iş günü içinde SGK’ya bildirmelidir. Kazanın olduğu gün hesaba katılmaz.

Örnek süre hesabı:

• Pazartesi meydana gelen kazanın bildirimi en geç perşembe günü yapılır.
• Çarşamba meydana gelen kazanın bildirimi, araya hafta sonu girdiğinde en geç pazartesi günü yapılır.
• Sürenin içine ulusal bayram ve genel tatil günleri girerse bu günler iş günü hesabında dikkate alınmaz.

Kaza, işverenin kontrolü dışındaki bir yerde meydana gelmiş ve işveren olaydan daha sonra haberdar olmuşsa üç iş günlük süre işverenin kazayı öğrendiği tarihten itibaren başlar. Ancak öğrenme tarihinin ve olayın ne zaman bildirildiğinin belgeyle ispatlanabilmesi önemlidir.

İş Kazası Nereye Bildirilir?

İş kazasında birden fazla bildirim ve kayıt yükümlülüğü bulunabilir:

1. Kolluk kuvvetleri: 4/a kapsamındaki sigortalının iş kazası, olayın niteliğine göre polis veya jandarmaya derhal bildirilir. Yaralanmalı ya da ölümlü kazalarda adli makamlar ayrıca devreye girebilir.
2. Sosyal Güvenlik Kurumu: Bildirim, kural olarak kazadan sonraki üç iş günü içinde yapılır.
3. İşyeri kayıtları: İşveren bütün iş kazalarının kaydını tutmalı, gerekli incelemeyi yapmalı ve rapor düzenlemelidir.
4. İş sağlığı ve güvenliği birimi: İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi bulunan işyerlerinde ilgili görevlilere derhal bilgi verilmelidir.

SGK İş Kazası Bildirimi Nasıl Yapılır?

İşveren, iş kazası bildirimini SGK’nın e-Sigorta sistemi üzerinden elektronik ortamda yapabilir. Bildirim ayrıca “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirgesi” kullanılarak doğrudan ya da posta yoluyla ilgili Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne veya Sosyal Güvenlik Merkezine gönderilebilir.

Elektronik bildirimde genel olarak şu bilgiler istenir:

• İşyerine ve işverene ait bilgiler,
• Kazaya uğrayan sigortalının kimlik ve sigortalılık bilgileri,
• Kazanın tarihi, saati ve meydana geldiği yer,
• Olayın oluş şekli ve nedeni,
• Yaralanmanın türü ve vücuttaki yeri,
• Kazaya sebep olan araç veya ekipman,
• Tanık bilgileri,
• Sağlık kuruluşu ve istirahat raporuna ilişkin bilgiler.

Bildirim formu eksiksiz ve olayın gerçek oluş şekline uygun doldurulmalıdır. Gerçeğe aykırı, çelişkili veya sonradan değiştirilmiş kayıtlar hem idari incelemede hem de tazminat ve ceza yargılamasında işveren aleyhine sonuç doğurabilir.

İş Kazası Tutanağı Nasıl Düzenlenir?

İş kazası tutanağı olaydan hemen sonra, mümkünse olay yerinde ve görgü tanıklarının katılımıyla düzenlenmelidir. Tutanakta yorumdan çok somut olgulara yer verilmelidir.

Tutanakta bulunması gereken temel bilgiler şunlardır:

• Kazanın tarihi, saati ve açık adresi,
• Kazanın gerçekleştiği bölüm veya çalışma alanı,
• Kazaya uğrayan kişinin yaptığı iş,
• Olayın adım adım nasıl meydana geldiği,
• Kullanılan makine, araç ve koruyucu ekipmanlar,
• Yaralanmanın ilk gözlenen niteliği,
• İlk yardım ve sağlık kuruluşuna sevk bilgileri,
• Görgü tanıklarının adları, beyanları ve imzaları,
• Olay yeri fotoğrafları ve varsa kamera kaydı bilgisi,
• Tutanağı düzenleyen kişilerin adları, görevleri ve imzaları.

Çalışana boş, gerçeğe aykırı veya olayın tamamını yansıtmayan bir belge imzalatılmamalıdır. Çalışan da içeriğini okumadığı yahut katılmadığı bir tutanağı imzalamamalı; itirazı varsa bunu belge üzerine şerh düşerek belirtmelidir.

İş Kazası Sonrasında Hangi Belgeler Saklanmalıdır?

İş kazası dosyasının yalnızca SGK bildirim formundan ibaret olduğu düşünülmemelidir. Aşağıdaki deliller, olayın oluş şeklinin ve zararın belirlenmesinde önemli olabilir:

• İş kazası tespit tutanağı,
• Olay yeri fotoğrafları ve kamera görüntüleri,
• Tanıkların adları ve iletişim bilgileri,
• Kolluk tutanağı ve savcılık dosyası bilgileri,
• Ambulans ve acil servis kayıtları,
• Epikriz, reçete, rapor, görüntüleme sonucu ve diğer tıbbi belgeler,
• İstirahat ve sağlık kurulu raporları,
• İş sözleşmesi, ücret bordroları ve banka kayıtları,
• Puantaj, vardiya, görevlendirme ve servis kayıtları,
• İş sağlığı ve güvenliği eğitim belgeleri,
• Risk değerlendirmesi ve kişisel koruyucu donanım teslim kayıtları,
• Makine bakım ve periyodik kontrol belgeleri.

Kamera kayıtları ve dijital veriler belirli bir süre sonra otomatik olarak silinebileceğinden, bunların gecikmeden korunması talep edilmelidir.

İşveren İş Kazasını Bildirmezse İşçi Ne Yapabilir?

İşverenin bildirim yapmaması hâlinde çalışan veya hak sahipleri, ellerindeki bilgi ve belgelerle SGK’ya başvurarak olayın iş kazası olarak incelenmesini isteyebilir. Başvuruda olayın tarihi, yeri, işveren bilgileri, tanıklar, sağlık belgeleri ve varsa kolluk kayıtları açıkça belirtilmelidir.

SGK, mevcut belgeler üzerinden değerlendirme yapabilir veya denetim ve soruşturma başlatabilir. Kurum olayın iş kazası olmadığını kabul eder ya da uyuşmazlık çözülemezse, görevli mahkemede iş kazasının tespiti davası gündeme gelebilir.

İşçinin SGK’ya başvurması, işverenin süresinde bildirim yapma yükümlülüğünü ve buna aykırılığın sonuçlarını ortadan kaldırmaz.

İş Kazası Geç Bildirilirse veya Hiç Bildirilmezse Ne Olur?

Süresinde bildirim yapılmaması hâlinde birbirinden farklı sonuçlar doğabilir:

• İşverene 6331 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanabilir.
• SGK, 4/a kapsamındaki sigortalıya bildirim tarihine kadar ödediği geçici iş göremezlik ödeneğini işverenden tahsil edebilir.
• Geç bildirim nedeniyle Kurum zararının oluşması hâlinde başka rücu talepleri gündeme gelebilir.
• Olayın gizlenmesi veya kayıtların gerçeğe aykırı düzenlenmesi, tazminat ve ceza yargılamasında olumsuz değerlendirmeye konu olabilir.
• 4/b kapsamındaki sigortalıya, süresinde bildirim yapılmaması hâlinde bildirim tarihine kadar geçen dönem için geçici iş göremezlik ödeneği ödenmeyebilir.

2026 iş kazası bildirmeme cezası

2026 yılında iş kazasını süresinde bildirmeme nedeniyle uygulanacak idari para cezası, işyerindeki çalışan sayısına ve tehlike sınıfına göre değişmektedir:

Çalışan sayısı	Az tehlikeli	Tehlikeli	Çok tehlikeli
10’dan az	44.443 TL	55.553 TL	66.664 TL
10–49	44.443 TL	66.664 TL	88.886 TL
50 ve üzeri	66.664 TL	88.886 TL	133.329 TL

İdari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellendiğinden, işlem tarihinde yürürlükte bulunan tutar ayrıca kontrol edilmelidir.

İş Kazası Bildirimi İşverenin Kusuru Kabul Ettiği Anlamına Gelir mi?

Hayır. İş kazası bildirimi kanuni bir yükümlülüğün yerine getirilmesidir; tek başına işverenin kusurlu olduğuna veya tüm zarardan sorumlu bulunduğuna ilişkin ikrar sayılmaz.

Bir olayın SGK bakımından iş kazası olması ile işverenin tazminat sorumluluğu farklı değerlendirmelerdir. Tazminat davasında işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alıp almadığı, kazanın meydana geliş şekli, tarafların kusur oranları, uygun illiyet bağı ve zarar ayrı ayrı incelenir.

İş Kazası Geçiren İşçinin Hakları Nelerdir?

• Geçici iş göremezlik ödeneği,
• Sürekli iş göremezlik geliri,
• İş kazası sonucu ölüm hâlinde hak sahiplerine ölüm geliri,
• Cenaze ödeneği,
• Şartları varsa evlenme ödeneği.

İş kazası sigortasından sağlanan haklar bakımından 4/a kapsamındaki çalışan için kural olarak belirli bir prim günü şartı aranmaz. Bir günlük sigortalı çalışan da iş kazası sigortasının korumasından yararlanabilir.

SGK tarafından sağlanan hakların dışında, işverenin kusuru ve diğer hukuki şartlar mevcutsa çalışan:

• Tedavi ve bakım giderlerini,
• Geçici ve sürekli çalışma gücü kaybından doğan zararını,
• Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararını,
• Manevi tazminatı

talep edebilir. İş kazası ölümle sonuçlanmışsa ölenin desteğinden yoksun kalan kişiler destekten yoksun kalma tazminatı; yakınları ise şartları varsa manevi tazminat isteyebilir.

İş Kazasından Sonra Tazminat Davası Açılabilir mi?

İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine aykırı davranması, gerekli önlemleri almaması veya alınan önlemleri denetlememesi kazaya neden olmuşsa maddi ve manevi tazminat sorumluluğu doğabilir. Kusur oranları, maluliyet durumu, gerçek ücret, yaş, iyileşme süresi ve kazanın ekonomik sonuçları tazminat hesabında önem taşır.

Tazminat davasından önce olayın iş kazası olarak SGK kayıtlarına geçip geçmediği kontrol edilmelidir. İş kazası niteliği uyuşmazlık konusuysa önce SGK’ya başvuru ve gerektiğinde iş kazasının tespiti süreci gerekebilir. Zamanaşımı ve usul kuralları somut olaya göre değişebileceğinden başvuruların geciktirilmemesi önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

İş kazası bildirimi kaç gün içinde yapılır?

4/a kapsamındaki çalışanlar için işveren, kazayı takip eden üç iş günü içinde SGK’ya bildirim yapmalıdır. Kaza işverenin kontrolü dışında meydana gelmişse süre, işverenin kazayı öğrendiği tarihten başlar.

Cumartesi ve pazar üç iş günlük süreye dâhil midir?

SGK’nın bildirim süresi hesabında hafta sonu ile ulusal bayram ve genel tatil günleri iş günü olarak sayılmaz. Örneğin çarşamba meydana gelen bir kazanın bildirimi en geç takip eden pazartesi yapılır.

İş kazası bildirimi e-Devlet’ten yapılabilir mi?

İşveren bildirimleri SGK’nın e-Sigorta uygulaması üzerinden elektronik olarak yapılabilir. Ayrıca formun doğrudan veya posta yoluyla ilgili SGK birimine gönderilmesi mümkündür.

İşveren bildirmezse kaza iş kazası sayılmaz mı?

Hayır. İşverenin bildirim yapmaması olayın iş kazası niteliğini ortadan kaldırmaz. Çalışan veya hak sahipleri SGK’ya başvurarak olayın araştırılmasını isteyebilir ve gerektiğinde tespit davası açabilir.

İş kazası için işverenin kusurlu olması şart mı?

Bir olayın SGK bakımından iş kazası sayılması için işveren kusuru şart değildir. Ancak işverenden maddi ve manevi tazminat talep edilmesinde kusur, illiyet bağı ve zarar değerlendirilir.

İş kazası bildirimi yapmak tazminat davası açmak anlamına gelir mi?

Hayır. SGK bildirimi idari bir yükümlülük, tazminat davası ise ayrı bir hukuki süreçtir. Bildirim yapılmış olması tazminatın kendiliğinden ödenmesini sağlamaz; bildirim yapılmamış olması da işçinin dava hakkını tek başına ortadan kaldırmaz.

İş kazasında avukat tutmak zorunlu mudur?

Zorunlu değildir. Bununla birlikte iş kazaları SGK incelemesi, kusur tespiti, maluliyet oranı, ceza soruşturması ve tazminat hesaplaması gibi birden fazla süreci içerebilir. Delillerin kaybolmaması ve hak kaybı yaşanmaması için dosyanın erken aşamada değerlendirilmesi yararlı olabilir.

İş Kazası Dosyanız İçin Hukuki Destek

İş kazalarında kazanın gerçekleştiği ilk saatlerde tutulan kayıtlar, sağlık belgeleri, kamera görüntüleri ve tanık anlatımları ileride açılabilecek davaların sonucunu doğrudan etkileyebilir. İşverenin bildirim yapmadığı, olayın iş kazası olarak kabul edilmediği, maluliyet oranına itiraz edildiği veya tazminat talebinin bulunduğu durumlarda her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.

Azim Hukuk, iş kazasının SGK’ya bildirimi, iş kazasının tespiti, maluliyet ve kusur değerlendirmeleri ile maddi ve manevi tazminat taleplerine ilişkin süreçlerde işçi, işveren ve hak sahiplerine hukuki destek sunmaktadır. Dosyanızın ön değerlendirmesi için olay tarihi, çalışma ve ücret bilgileri, sağlık raporları, iş kazası tutanağı ve varsa SGK belgeleriyle bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Bilgilendirme: Bu içerik genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Her iş kazasının koşulları farklı olduğundan somut olay değerlendirmesi ve profesyonel hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Yasal Dayanak

• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.13 ve devamı
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.14 ve m.26
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun bedensel zarar ve işveren sorumluluğuna ilişkin hükümleri