Haksız İcra Takibi ve Kötüniyet Tazminatı
Haksız icra takibi, gerçekte var olmayan veya sona ermiş bir alacak için ilamsız icra yoluna başvurulmasıdır. Borçlunun itirazı üzerine takibin haksız olduğu ve alacaklının kötü niyetli davrandığı tespit edilirse, İcra ve İflas Kanunu m.67 uyarınca borçlu lehine kötüniyet tazminatına hükmedilir. Bu tazminat, asıl alacağın en az %20’si oranındadır.
Haksız İcra Takibi Nedir?
Haksız icra takibi; alacaklı tarafından gerçekte mevcut olmayan, zamanaşımına uğramış, ödenmiş veya hukuken geçersiz bir borç için ilamsız icra takibi başlatılmasıdır. Bu tür takipler borçlunun malvarlığına, maaşına ve itibarına zarar verebileceğinden hukukumuzda yaptırıma bağlanmıştır.
Kötüniyet Tazminatı Nedir?
Kötüniyet tazminatı, alacaklının bilerek ve isteyerek haksız icra takibi başlatması halinde borçluya ödemekle yükümlü olduğu tazminattır. Amaç, kötü niyetli takipleri caydırmak ve borçlunun uğradığı zararı telafi etmektir.
Kötüniyet Tazminatı Şartları
Kötüniyet tazminatına hükmedilebilmesi için:
-
Takibin ilamsız icra takibi olması
-
Borçlunun süresi içinde itiraz etmiş olması
-
Takibin haksız olduğunun mahkemece tespit edilmesi
-
Alacaklının kötü niyetli olduğunun ispatlanması
-
Borçlunun açıkça tazminat talep etmesi
gerekmektedir.
Yasal Dayanak
Kötüniyet tazminatının dayanağı İcra ve İflas Kanunu m.67/2’dir. Buna göre, itirazın iptali davasında alacaklının kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, mahkeme borçlu lehine asıl alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminata hükmeder.
Kötüniyet Tazminatı Ne Kadar?
Kötüniyet tazminatı:
-
Asıl alacağın en az %20’si oranındadır.
-
Hakim, olayın ağırlığına göre daha yüksek orana da hükmedebilir.
İlamsız – İlamlı Takip Farkı
-
İlamsız icra takibi: Kötüniyet tazminatı mümkündür.
-
İlamlı icra takibi: Kötüniyet tazminatı uygulanmaz, ancak şartları varsa genel hükümlere göre tazminat davası açılabilir.
Haksız İcra Takibinde Manevi Tazminat
Haksız takip nedeniyle kişinin itibarı zedelenmiş, iş hayatı veya sosyal hayatı etkilenmişse ayrıca manevi tazminat davası da açılabilir.
Haksız İcra Takibi ve Kötüniyet Tazminatı Sık Sorulan Sorular
Haksız icra takibi nedir?
Haksız icra takibi, gerçekte mevcut olmayan, sona ermiş veya zamanaşımına uğramış bir alacak için ilamsız icra yoluna başvurulmasıdır.
Kötüniyet tazminatı hangi hallerde istenir?
Alacaklının borcun olmadığını bilmesine rağmen bilerek takip başlatması ve borçlunun süresinde itiraz etmesi halinde istenir.
Kötüniyet tazminatı oranı ne kadardır?
İcra ve İflas Kanunu’na göre asıl alacağın %20’sinden az olamaz, hâkim somut olaya göre artırabilir.
İlamsız icra takibinde kötüniyet tazminatı nasıl talep edilir?
Borçlu, itirazın iptali davasında açıkça kötüniyet tazminatı talebinde bulunmalıdır.
İlamlı icra takibinde kötüniyet tazminatı alınabilir mi?
Hayır. Kötüniyet tazminatı sadece ilamsız icra takibinde söz konusudur.
Haksız icra takibinde manevi tazminat açılabilir mi?
Kişilik hakları zedelenmişse genel hükümlere göre ayrıca manevi tazminat davası açılabilir.
Borç ödenmiş olmasına rağmen icra takibi yapılırsa ne olur?
Takip haksız sayılır ve şartları varsa alacaklı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilebilir.
Zamanaşımına uğramış borç için icra takibi yapılabilir mi?
Borçlu zamanaşımı itirazında bulunursa takip durur ve kötü niyet varsa tazminat gündeme gelir.
Kötü niyet nasıl ispatlanır?
Borcun bulunmadığını gösteren ödeme belgeleri, sözleşmeler, yazışmalar ve Yargıtay içtihatlarıyla ispatlanır.
Kötüniyet tazminatı ile icra inkâr tazminatı aynı mıdır?
Hayır. İcra inkâr tazminatı alacaklı lehine, kötüniyet tazminatı ise borçlu lehine hükmedilen farklı tazminatlardır.
